على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3864

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

به وشى : سنك كانى كه در آن زر باشد . وشى ( vacy ) م . ع . وشيت الثوب وشيا وشية ( از باب ضرب ) : نگارين كردم آن جامه را و نقش كردم آن را و آراستم و نيكو گردانيدم آن را . و وشى كلامه و فى كلامه : دروغ گفت و آراست سخن خود را بدروغ : و وشى بنو فلان : بسيار شدند فرزندان فلان . و ما وشت هذه الماشية عندى بشئ : نزاد اين ستور در نزد من چيزى . و وشى بفلان الى السلطان و عنده وشيا و وشاية ( نيز از باب ضرب ) : سخن‌چينى كرد از فلان در نزد پادشاه و سعايت نمود . و در امر اين فعل مىگويندش ( ce ) و در حالت وقفه شه . المثل : الليل طويل و لااش شيته : يعنى شب درازست ولى بيدار نمىشوم جهة فكر و تدبير در امرى كه در صدد هستم آن را انجام دهم . و صاحب قاموس مىگويد صيغه‌اش ( ece ) و وجه تصريف آن شناخته نشده ولى صاحب معيار مىگويد لااش در اصل لااشى بوده به صيغه مضارع متكلم از وشى وشيا بمعنى نقش كردن بواسطه لا ناهيه ياى اشى ساقط گرديد و سپس همزه را جهة اتباع نسره شين مكسور كردند و المعنى لا انقش نقش الليل بسهرى فى نبذ منه و بنومى فى نبذ للفكر و تدبير ما اريدان ادبره لانه طويل . وشى ( vaci ) و ( vacci ) ا . پ . سرخى و حمرت . و پارچه ابريشمين كه در شهر وش مىسازند . وشيان ( vacy n ) ا . پ . پاداش و مكافات و جزا . وشيج ( vacij ) ا . ع . درهم پيوستگى خويشى و قرابت . و درختى كه از آن نيزه مىسازند . وشيج ( vacij ) ع . ج . وشيجهء . وشيجة ( vacijat ) ا . ع . بيخ و و ريشه درخت . ج : وشيج . و پوست درخت خرما كه تافته و در ميان دو چوب بسته و بر آن گندم دروده و جز آن را از جايى بجايى برند . و نام موضعى . و وشيجة القوم : خردان و فرومايگان آن قوم . وشيظ ( vaciz ) ا . ع . پيروان و نوكران . و مردم درشت‌خوى و گول و احمق . و گروه پراگنده از هر جاى و هر جنس كه از يك اصل نباشند . وشيظة ( vacizat ) ا . ع . پاره‌اى از استخوان كه زايد باشد بر استخوان اصلى . و پاره‌اى از چوب كه بدان كاسه را پيوندند . و زايد و حشو در قوم . يق : بنو فلان وشيظة فى قومهم : اى حشو . ج : وشائظ . وشيع ( vaci ' ) ا . ع . چوبهاى شاخه خرمابن كه بر بالاى سقف اندازند و نيز از آنها خانه چوبين سازند و فرجه‌هاى آنها را با گياه يز پوشانند . و آنچه در پيرامون باغ از خار و چوب و جز آن نصب كنند تا در آمدن را مانع شود . و بوريا مانندى از گياه يز . و آنچه از درخت كه خشك شده بيفتد . و علم جامه . و چوب ستبر بر سر چاه كه آبكش بر آن ايستد . و ماكوى بافندگان . و خانه‌نشين كه براى امير لشكر سازند تا به روى برآمده لشكر را بنگرد . و نام موضعى . وشيعة ( vaci'at ) ا . ع . خطهاى غبار برهم پيچيده . و ماشوره و چوبى كه بافندگان بر آن رشته‌هاى الوان پيچند . و ماكوى بافندگان . و نواله باغندگان . و خطهاى چادر و هر چيز پيچيده . ج : وشائع . وشيق ( vaciq ) و وشيقة ( vaciqat ) ا . ع . گوشت بدرازا بريده خشك كرده . و گوشت نيم‌پخته خشك كه در سفرها با خود بردارند . ج : وشائق . وشيك ( vacik ) ا - ص . ع . شتابكار و سريع . يق : خرج وشيكا ، مذكر و مونث در وى يكسان است . يق : رجل وشيك و امراة وشيك . و نيز وشيك : نام اسبى . وشيمة ( vacimat ) ا . ع . بدى و دشمنى و عداوت و شر . وشينه ( vacine ) ا . پ . جوشن . وشيه ( vacye ) ا . پ . مسخره و ريشخند و استهزا . وص ( vass ) م . ع . وص العمل وصا ( از باب نصر ) : محكم و استوار كردن آن كار را . وصا ( vas ) ع . ج . وصاة . وصأ ( vasa ' ) م . ع . وصئى الثوب وصأ ( از باب سمع ) : چركين گرديد آن جامه . وصاء ( vas ' ) و وصاءة ( vas 'at ) م . ع . وصى وصيا و وصاء و وصاءة . ر . وصى . وصاب ( ves b ) و وصابى ( vas b ) ع . ج . وصب . وصاة ( vas t ) ا . ع . شاخه خرما كه بدان پشتواره بندند . ج : وصا . و اندرز و پند و وصيت . وصاد ( vass d ) ص . ع . بافنده . وصاف ( vass f ) ا . ص . بسيار وصف‌كننده و وصف‌شناس . و لقب يكى از مهتران تازى . وصاف ( vass f ) ا . پ . لقب عبد اللّه بن فضل اللّه شيرازى صاحب تاريخ وصاف . وصافة ( vas fa ) ا . ع . خدمتگارى . وصافة ( vas fat ) م . ع . وصف